![\"\"](\"https:\/\/wloczykij.org\/blog\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2018\/05\/StLS04NDg0NDAtUHJ6ZW15dG5pY3kuanBn-682x1024.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Musimy z natury rzeczy wydawa\u0107 si\u0119 im (dzikim) istotami nadnaturalnymi \u2013 Mi\u0142o mi poinformowa\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka, w kt\u00f3rej znalaz\u0142y si\u0119 moje zdj\u0119cia z Timbuktu, wykonane zaledwie miesi\u0105c po wyzwoleniu miasta z r\u0105k islamist\u00f3w w 2013 roku. Z ulg\u0105 mog\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce Przemytnicy ksi\u0105\u017cek z Timbuktu<\/em> Charlie Englisha to lektura, po kt\u00f3r\u0105 warto r\u00f3wnie\u017c si\u0119gn\u0105\u0107 ze wzgl\u0119du na tre\u015b\u0107. Autor skutecznie powi\u0105za\u0142 w swoim reporta\u017cu skomplikowane w\u0105tki historii pustynnego miasta, francuskiego kolonializmu i wsp\u00f3\u0142czesnego, czaj\u0105cego si\u0119 na Saharze zagro\u017cenia islamistycznego. Timbuktu poznajemy z historycznych relacji podr\u00f3\u017cnik\u00f3w, jak i z wywiad\u00f3w z jego wsp\u00f3\u0142czesnymi mieszka\u0144cami. Ju\u017c ten zabieg sprawia, \u017ce lektura porywa nas w fascynuj\u0105cy wir minionych i obecnych wydarze\u0144, a to z pewno\u015bci\u0105 nie jej jedyna zaleta.<\/p>\n Nie spos\u00f3b pozosta\u0107 oboj\u0119tnym na zmagania osiemnasto – i dziewi\u0119tnastowiecznych podr\u00f3\u017cnik\u00f3w pr\u00f3buj\u0105cych za wszelk\u0105 cen\u0119 dotrze\u0107 i opisa\u0107 Timbuktu. Miasta, kt\u00f3re przez wielki uchodzi\u0142o za legendarne. W kt\u00f3rego istnienie wiele os\u00f3b nie wierzy\u0142o, za\u015b inni rozpowiadali legendy o jego bajecznym bogactwie. Dzisiejsi backpacerzy, poruszaj\u0105cy si\u0119 autostopem i dumnie nazywaj\u0105cy si\u0119 podr\u00f3\u017cnikami, sto lat temu spotkaliby si\u0119 zaledwie z u\u015bmiechem politowania. M\u00f3wimy o czasach, w kt\u00f3rych ma\u0142y rozstr\u00f3j \u017co\u0142\u0105dka m\u00f3g\u0142 w konsekwencji nieprawid\u0142owego leczenia lub braku odpowiednich lek\u00f3w doprowadzi\u0107 do \u015bmierci. Gdy oszustwo ko\u0144czy\u0142o si\u0119 nie tylko strat\u0105 portfela, ale i no\u017cem wbitym zdradziecko w plecy. Gdy pokonanie kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w mog\u0142o trwa\u0107 miesi\u0105ce. Lista bolesnych i ma\u0142o znanych chor\u00f3b dziesi\u0105tkuj\u0105cych przybywaj\u0105cych do Afryki Europejczyk\u00f3w by\u0142a d\u0142uga. W swoich pami\u0119tnikach ze s\u0142u\u017cby w Birmie Orwell pisa\u0142: \u201eB\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rych dotykaj\u0105 tylko rozpoznawalne choroby!\u201d.<\/p>\n Z determinacji i po\u015bwi\u0119cenia tamtych ludzi mo\u017cna i dzi\u015b bra\u0107 przyk\u0142ad. Ren\u00e9 Cailli\u00e9 przeznaczy\u0142 przed wypraw\u0105 trzy lata, by pozna\u0107 kultur\u0119 Zachodniej Afryki, przyswoi\u0107 podstawy islamu i nauczy\u0107 si\u0119 arabskiego. Przez wiele miesi\u0119cy podr\u00f3\u017cowa\u0142 samotnie, udaj\u0105c muzu\u0142manina. W p\u00f3\u017aniejszych relacjach opowiada\u0142 o stopach pokrytych krwawi\u0105cymi wrzodami, szkorbucie, a nawet g\u0142odzie, kt\u00f3ry nieomal doprowadzi\u0142 go do \u015bmierci. Ostatecznie zdo\u0142a\u0142a jednak dopi\u0105\u0107 swego celu. Jego przyk\u0142ad niezwykle kontrastuje z dzisiejszymi wagabundami, kt\u00f3rych przygotowania zazwyczaj sprowadzaj\u0105 si\u0119 do zakupu przewodnika Lonely Planet. I to w najlepszym razie!<\/p>\n Pokory r\u00f3wnie\u017c uczy barwnie opisywana przez autora historia staro\u017cytnego miasta, w kt\u00f3rej wyra\u017anie wida\u0107 jego znaczenie na polu nauki \u2013 o\u015brodki naukowe powsta\u0142y w nim w tym samym czasie co w Pradze czy w Krakowie, a w latach \u015bwietno\u015bci mog\u0142o si\u0119 w nich uczy\u0107 nawet 25 tys. student\u00f3w. Mimo to XIX-wieczni akademicy wspierali swoje teorie o wy\u017cszo\u015bci rasowej bia\u0142ych, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce czarny cz\u0142owiek nie pozna\u0142 pisma. Informacje o poka\u017anych bibliotekach Timbuktu i odnajdywanych w regionie manuskryptach by\u0142y cz\u0119sto celowo ignorowane. Niestety i dzi\u015b mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z podobnym my\u015bleniem i ignorancj\u0105, czego osobi\u015bcie do\u015bwiadczy\u0142em, opowiadaj\u0105c o kulturze i skarbach Sahelu. Charlie English przywracaj\u0105c dum\u0119 historii regionu, na szcz\u0119\u015bcie nie wpada przy tym w ciasne ideologiczne ramy. Dekonstruuj\u0105c imperialistyczne wyobra\u017cenia, wskazuje te\u017c na d\u0142ug\u0105 histori\u0119 wewn\u0119trznych konflikt\u00f3w, kt\u00f3re zrujnowa\u0142y pot\u0119g\u0119 Timbuktu na wiele lat przed przybyciem Europejczyk\u00f3w. Zachwycaj\u0105c si\u0119 nad naukowymi osi\u0105gni\u0119ciami muzu\u0142ma\u0144skich uczonych, przypomina, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z manuskrypt\u00f3w to pisma religijne lub wype\u0142nione magi\u0105. Pojawiaj\u0105 si\u0119 w nich m.in. mistycy chodz\u0105cy po wodzie i bogowie-ryby, za kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce brano manaty.<\/p>\n
\n<\/em>\u00a0zbli\u017camy si\u0119 do nich z pot\u0119g\u0105 jak gdyby b\u00f3stwa
\n<\/em>\u00a0Joseph Conrad, J\u0105dro ciemno\u015bci<\/em><\/p>\n