{"id":2629,"date":"2019-10-02T07:20:00","date_gmt":"2019-10-02T05:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wloczykij.org\/blog\/?p=2629"},"modified":"2022-03-20T15:59:26","modified_gmt":"2022-03-20T14:59:26","slug":"gdy-etiopczycy-pomagali-koreanczykom-wygrac-wojne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wloczykij.org\/blog\/2019\/10\/02\/gdy-etiopczycy-pomagali-koreanczykom-wygrac-wojne\/","title":{"rendered":"Gdy Etiopczycy pomagali Korea\u0144czykom wygra\u0107 wojn\u0119"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>
Dzieci z ma\u0142\u017ce\u0144stwa etiopsko-korea\u0144skiego pozuj\u0105 przy flagach obu kraj\u00f3w.
fot. R. Husarski<\/figcaption><\/figure>\n

Etiopia by\u0142a jednym z 21 kraj\u00f3w ONZ, kt\u00f3re udzieli\u0142y zbrojnego wsparcia Korei Po\u0142udniowej podczas korea\u0144skiej wojny 1950-53. Po wojnie to Etiopia (podobnie jak Somalia!) wysy\u0142a\u0142a pomoc humanitarn\u0105 do Korei Po\u0142udniowej. Najlepszym miejscem, by cho\u0107 troch\u0119 pozna\u0107 t\u0119 mniej znan\u0105 histori\u0119 wojny korea\u0144skiej, jest wizyta Domu Pami\u0119ci Etiopskich Weteran\u00f3w (ang. The Memorial Hall for Ethiopian Veterans in the Korean War; kor. \uc5d0\ud2f0\uc624\ud53c\uc544 \ud55c\uad6d\uc804 \ucc38\uc804), kt\u00f3ry znajduj\u0105cy si\u0119 w Chuncheon, w pobli\u017cu Seulu. By uczyni\u0107 nasz\u0105 wizyt\u0119 jeszcze ciekawsz\u0105, udali\u015bmy si\u0119 tam w dzie\u0144 \u015bwi\u0119ta Meskel (etiopskie obchody Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego, zawieraj\u0105ce szereg lokalnych tradycji i wierze\u0144), w kalendarzu gregoria\u0144skim obchodzonym 27 lub 28 wrze\u015bnia. Miejsce jest r\u00f3wnocze\u015bnie centrum kultury etiopskiej.<\/p>\n

Dom pami\u0119ci jest cz\u0119\u015bci\u0105 wi\u0119kszego kompleksu, kt\u00f3ry mo\u017cna by nazwa\u0107 „ma\u0142\u0105 Etiopi\u0105”. Jest tu wysoki monument, na kt\u00f3rym znalaz\u0142 si\u0119 w Lew Judy, symbol monarszy Haile Selassie I. To w\u0142a\u015bnie z rozkazu w\u0142adcy, kt\u00f3ry w Polsce kojarzony jest g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 reggae i reporta\u017cu Kapu\u015bci\u0144skiego, do Korei zosta\u0142 wys\u0142any specjalny oddzia\u0142 sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 w du\u017cej mierze z cz\u0142onk\u00f3w elitarnej Cesarskiej Gwardii Honorowej (w sumie 6,037 \u017co\u0142nierzy). Na ulicy Etiopskiej (\uc774\ub514\uc624\ud53c\uc544\uae38) znajduje si\u0119 szereg kawiarni, z licznymi odniesieniami do kr\u00f3lewskiej symboliki, przygotowuj\u0105cych doskona\u0142\u0105 etiopsk\u0105 kaw\u0119 i kilka restauracji, w tym jedna serwuj\u0105ca etiopsk\u0105 ind\u017cer\u0119. Niestety z powodu \u015bwi\u0119ta, zasoby tradycyjnej kuchni etiopskiej zosta\u0142y wyczerpane. Pozosta\u0142o nam dakkalbi, <\/em>z kt\u00f3rego zreszt\u0105 Chuncheon s\u0142ynie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Dom pami\u0119ci kszta\u0142tem nawi\u0105zuje do tradycyjnych etiopskich chat.\u00a0
fot. R. Husarski<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Kagnew w pe\u0142nej krasie.
fot. R. Husarski<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Ras Tafari Makonnen osobi\u015bcie uczestniczy\u0142 w ceremonii ods\u0142oni\u0119cia monumentu w 1968 roku. W centrum na zdj\u0119ciu w towarzystwie \u00f3wczesnego lidera Korei, genera\u0142a Park Chung-hee.
fot. R. Husarski<\/figcaption><\/figure>\n

Dom pami\u0119ci kszta\u0142tem nawi\u0105zuje do tradycyjnych etiopskich chat. W \u015brodku znajduje si\u0119 wystawa, z kt\u00f3rej mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119 m.in., \u017ce odzia\u0142 nazywa\u0142 si\u0119 „Kagnew”, czyli\u00a0 „batalion, kt\u00f3ry dokonuje rozstrzygaj\u0105cych atak\u00f3w i niszczy wroga”. Kagnew wzi\u0105\u0142 \u0142\u0105cznie udzia\u0142 w 253 bitwach i nigdy nie zosta\u0142y pokonany (\u0142\u0105czne straty oddzia\u0142u to 121 \u017co\u0142nierzy). Korea\u0144ska przewodnik podkre\u015bla\u0142a, \u017ce g\u00f3ry Gangwando s\u0142u\u017cy\u0142y afryka\u0144skim wojskowym, poniewa\u017c przypomina\u0142y ukszta\u0142towanie terenu, jaki znali z domu. „Pracuj\u0119 tu kilkana\u015bcie lat. W Etiopii jeszcze nie by\u0142am, ale planuj\u0119 wyjazd z m\u0119\u017cem na emeryturze” zdradzi\u0142a nam w rozmowie. W domu pami\u0119ci na drugim pi\u0119trze znajduje si\u0119 urocza wystawa po\u015bwi\u0119cona etiopskiej kulturze.<\/p>\n

Do\u015bwiadcze\u0144 kulturowych nam nie brakowa\u0142o, poniewa\u017c na obchody \u015bwi\u0119ta zjechali si\u0119 Etiopczycy z ca\u0142ej Korei, ubrani w bia\u0142e, od\u015bwi\u0119tne stroje. Do\u015b\u0107 entuzjastycznie odebrano nasz\u0105 wizyt\u0119. Ka\u017cdy, kto s\u0142ysza\u0142, \u017ce by\u0142em w Etiopii, dopytywa\u0142 si\u0119 o przebieg podr\u00f3\u017cy, a jeden ze student\u00f3w nalega\u0142, bym nauczy\u0142 si\u0119 te\u017c amharskiego. Obieca\u0142 mi nawet podr\u0119czniki do nauki. Samo \u015bwi\u0119to wygl\u0105da\u0142o tak, jakbym na moment przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z powrotem do Afryki. Modlitwy od\u015bpiewywano wok\u00f3\u0142 ogniska, kt\u00f3re rozpala si\u0119 podczas Meskel. P\u00f3\u017aniej z popio\u0142u wierni maluj\u0105 na czo\u0142ach znak krzy\u017ca.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Malunek przedstawia etiopsk\u0105 legend\u0119 o odkryciu kawy. Pewien wie\u015bniak, obserwuj\u0105c kozy, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce po zjedzeniu ziaren staj\u0105 si\u0119 niezwykle pobudzone. Wiedziony ciekawo\u015bci\u0105 postanowi\u0142 spr\u00f3bowa\u0107 tego, co jad\u0142y zwierz\u0119ta. Efekt przekroczy\u0142 jego naj\u015bmielsze oczekiwania, co wida\u0107 na za\u0142\u0105czonym obrazku. \ud83d\ude09\u00a0
fot. R. Husarski<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
\u015awi\u0119to Meskel w Korei
fot. R. Husarski<\/figcaption><\/figure>\n

Zwrot ku P\u00f3\u0142nocy\u00a0<\/b><\/p>\n

<\/b>Warto doda\u0107, \u017ce w relacjach etiopsko-korea\u0144skich nast\u0105pi\u0142 zwrot z Po\u0142udnia na P\u00f3\u0142noc, po 74. roku, gdy cesarstwo zosta\u0142o obalone, a Etiopia zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 w stron\u0119 komunizmu. Mengistu Haile Mariam, kt\u00f3ry zwyci\u0119sko wyszed\u0142 z krwawych czystek, by\u0142 pod wra\u017ceniem Kim Ir Sena i w podobny spos\u00f3b pr\u00f3bowa\u0142 „reformowa\u0107” kraj. Wysy\u0142a\u0142 student\u00f3w do Pjongjangu, a ideologia d\u017cucze by\u0142a wychwalana na uniwersytetach w Addis Ababie. Z kolei p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144scy architekci pomagali przekszta\u0142ci\u0107 afryka\u0144sk\u0105 stolic\u0119 w prawdziwie socjalistyczne miasto. Etiopia otrzyma\u0142a od KRLD wojskowe wsparcie w wojnie etiopsko-somalijskiej (1977\u20131978). Pjongjang ufundowa\u0142 Etiopii monument Tiglachin, ku pami\u0119ci poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy, ogromnym napisem „Down with imperialism” i zdj\u0119ciami poleg\u0142ych kuba\u0144skich „ochotnik\u00f3w”, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c brali udzia\u0142 w konflikcie. Do dzi\u015b monument straszy w Addis. Etiopia odwdzi\u0119czy\u0142a si\u0119 Korei P\u00f3\u0142nocnej, gdy wraz z Albani\u0105 i Kub\u0105 do\u0142\u0105czy\u0142a do bojkotu „faszystowskiej” olimpiady 1988 roku, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w Seulu.<\/p>\n

Pomimo wysi\u0142k\u00f3w Mengistu, w wieloetnicznym kraju nie uda\u0142o si\u0119 mu stworzy\u0107 podobnie silnego kultu jednostki. Dor\u00f3wna\u0142 Korei P\u00f3\u0142nocnej w inny spos\u00f3b. Socjalistyczne reformy i centralne pr\u00f3by sterowania gospodark\u0105 w Etiopii sko\u0144czy\u0142y si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 tragedi\u0105 humanitarn\u0105 w historii tego kraju. Szacuje si\u0119, \u017ce w latach 1983\u20131985 zmar\u0142o z g\u0142odu ok. 1 miliona ludzi. Du\u017co ci\u0119\u017cej oszacowa\u0107 ile ludzi zgin\u0119\u0142o w wyniku represji i prze\u015bladowa\u0144 politycznych. Sam przyw\u00f3dca by\u0142 znany z tego, \u017ce lubi\u0142 wykonywa\u0107 egzekucje osobi\u015bcie. Gdy blok sowiecki run\u0105\u0142, Mengistu u progu nowej rewolucji, znalaz\u0142 schronienie w Zimbabwe. Z wyrokiem \u015bmierci we w\u0142asnym kraju \u017cyje tam do dzi\u015b.<\/p>\n

Postkomunistyczna Etiopia zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 z powrotem w stron\u0119 Seulu. Nie oznacza to jednak, \u017ce zwi\u0105zki z Pjongjangiem zosta\u0142y ca\u0142kowicie przerwane. Re\u017cim Kim\u00f3w wci\u0105\u017c posiada ambasad\u0119 w Addis. Etiopia prowadzi\u0142a przez lata ograniczony handel (militaria, dobra luksusowe) z Kore\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105 i nie wykluczone, \u017ce w ograniczonym zakresie mo\u017ce mie\u0107 to miejsce i dzi\u015b. Stosunki dyplomatyczne pomi\u0119dzy oboma krajami pogorszy\u0142y si\u0119 znacznie po 1994 roku, gdy agenci KRLD przeprowadzili nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 porwania po\u0142udniowokorea\u0144skiego profesora Lee Jin- sang w Addis Abebie. Obecnie Etiopia oficjalnie jednoznacznie popiera Republik\u0119 Korei. Obie strony zaanga\u017cowane s\u0105 w wymian\u0119 ekonomiczn\u0105 i liczne projekty gospodarcze. Do dzi\u015b Korea Po\u0142udniowa nie zapomnia\u0142a o wsparciu, jakie otrzyma\u0142a od afryka\u0144skiego narodu w czasie wojny. Republika Korea\u0144ska oferuje specjalne stypendia dla student\u00f3w z Etiopii i opiekuje si\u0119 finansowo \u017cyj\u0105cymi weteranami wojennymi. W Korei \u017cyje obecnie oko\u0142a tysi\u0105ca Etiopczyk\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Etiopki pozuj\u0105 przy tradycyjnym wyposa\u017ceniu do parzenia kawy.
fot. J. Kammalle<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Weterani podczas wizyty w Korei. Zdj\u0119cie z lokalnej kawiarni.
\nfot. R. Husarski<\/p>\n