Irak

Kropla sufizmu

Erbil, miasto położone na pustyni, to stolica Irackiego Kurdystanu.  Choć mieszka tu  tylko trochę ponad milon ludzi, to metropolia  rośnie w oczach. Place budowlane podlewane petro dolarami w ciągu najbliższych kilku lat przemienią się w wieżowce, standardem nie odbiegające od tych z półwyspu arabskiego. Po ulicach krążą w dużej mierze nowe, odpicowane samochody (Lamborgini, Toyoty Land Crusery). Podatki w tym autonomicznym tworze prawie nie istnieją.

Miasto oferuje kilka klimatycznych bazarów i wielkich nowoczesnych meczetów. Perełką metropolii zdecydowanie jest jednak cytadela – starówka Erbilu, położona na wzgórzu, dziś w dużym stopniu zrujnowana.

Wybraliśmy się tam w jeden z wolnych dni. Z powodu temperatury (45 stopni) po ulicach kręcili się tylko nieliczni Kurdowie. Cytadelę zwiedzaliśmy w samotności, aż dotarliśmy do jej serca – piątkowego meczetu.

Chram piękny więc, nie omieszkaliśmy przysiąść w kącie na czas modlitwy. W klimatyzowanym meczecie drzemało kilku starszych mężczyzn i dopieor azan, modlitwa wyśpiewywana* przez lokalnego imama przywołała ich do świata żywych. Śpiew zwołał nielicznych mieszkających w Cytadeli ludzi, i archeologów pracujących w tym historycznym kompleksie. Imam zachwycił nas swoim pięknym i tęsknym głosem podczas modlitwy. Był zdecydowanie uzdolniony. Gdy ceremoniał (ok. 5 minut) dobiegł końca i staruszkowie powrócili do spania, uczony w piśmie zaskoczył nas ofertą oprowadzenia po świątyni.

Szybko się okazało, że bardzo dobrze mówi po angielsku, i po historycznych oględzinach, gdy upewnił się, że nie jesteśmy muzułmanami , zaprosił nas do swojej kanciapy, na wodę i daktyle, pomimo ramadanu. Oczywiście sam nie jadł.

fot. Roman Husarski

– Widzę, że masz długie włosy przyjacielu! Nie wiem czy wiesz, że gdybyś ubrał lokalny strój i ruszył w góry, ludzie braliby cię za świętego męża i prosili o wspólne modlitwy. Sam też kiedyś nosiłem długie włosy.

Po chwili pokazywał nam video, gdzie kilkunastu mężczyzn wymachiwało długimi włosami w rytm muzyki (niczym havy metal) przy świętym grobowcu.

– Ukrywałem moje włosy pod chustą, i dopiero gdy spotykaliśmy się z bractwem na raz zrywaliśmy nasze okrycie głowy!

Okazało się, że Imam Mohamet jest nie tylko uczonym w piśmie, ale i sufim**. Iracki Kurdystan nacisk stawia na tożsamość kurdyjską, religia gra tu drugie skrzypce. Dzięki temu, w tym regionie autonomicznym, w miarę bez konfliktów koegzystują ze sobą różne nurty islamu, jak i chrześcijaństwo czy jazydyzm. Inaczej jest już w Iraku, gdzie najważniejsza jest tożsamość religijna. I wciąż z tego powodu dochodzi do krwawych konfliktów. Również i na tych terenach nie zawsze było spokojnie.

– Zapraszam do meczetu i na dyskusje wszystkich. Nawet Arabów, choć większość wiernych ma z nimi barierę nie do przejścia. Sadam nienawidził Kurdów, chciał exterminacji całego narodu. W tamtym okresie sufi musieli się ukrywać, płakaliśmy w górach do Boga. Za czasów Sadama nie było też mowy o jakiejkolwiek rozmowie z obcokrajowcami, bo zostałoby się oskarżonym o zdradę.

fot. Roman Husarski

Imam okazał się bardzo otwartym człowiekiem.

– Bardzo lubię rozmawiać z ludźmi, nie ważne jakiej religii, nawet z ateistami.

Mój towarzysz w podróży Wojtek zadał mu wtedy pytanie:

– W Koranie w czwartej surze można znaleźć cytat, że muzułmanin nie może mieć przyjaciół pomiedzy chrześcijanami i Żydami. Jak się do tego odnosisz?

Mohamed błyskawicznie odnalazł surę Almaide i konkretny cytat.

– Ten fragment trzeba odnieść do konkretnej sytuacji i tamtych czasów. W dalszych częściach księgi natkniecie się na dokładnie przeciwne stwierdzenia.

Szkoda, że nie wszyscy muzułmanie myślą podobnie, jak nasz romówca.

– Spotykałem sie z radykałami. Ja kocham ludzi, ale z nimi nie idzie się dogadać. Mówią mi “twoja broda jest za krótka”. Odpowiedziałem im, że nie długość brody się liczy, a to co tu (wskazał na serce). Odpowiedzieli mi, że nie jestem muzułmaninem, i jestem ich wrogiem. Odchodząc zawołałem, że i tak ich kocham. Szkoda, ż odpowiedzieli “my ciebie nie”. Przepraszam bardzo, ale jeżeli imam nie jest muzułmaninem to kto nim jest? Generalnie ciężka z radykałami sprawa, ale sufi nie boi sie niczego, bo jest w objęciach Boga. Ostatnio wielki mistrz umarł w zamachu bombowym w Bagdadzie. Pomimo niebezpieczeństwa całym bractwem ruszyliśmy uczcić jego odejście.

Znów pokazuje nam video, na którym pochód, w większości długowłosych męźczyzn (znowu potrząsają głowami jak metalowcy) przy głośnej muzyce niesie wielką trumnę. Później pokazywał nam jeszcze zdjęcia swoich mistrzów duchowych i słuchaliśmy jego opowieści. Zapamietałem zwłaszcza jego wypowiedź o tęsknocie.

– Sufi tęskni do Boga. Czasem tęsknota jest zbyt duża i musi iść w góry. Tam, gdy się wypłacze, tydzień, dwa, to wraca wesoły do miasta.

fot. Roman Husarski

Nie wiedzieliśmy nawet, kiedy minęły trzy godziny. To było bardzo inspirujące i ciekawe spotkanie. Wszystkim gorąco polecam, będąc w Erbilu odwiedzić tego pozytywnego człowieka. Wychodzącego z meczetu imama zatrzymał wierny, pytając o coś, lekko wzburzony. Na pożegnanie Mohamed przetłumaczył nam tę rozmowę. 

– Zapytał mnie “Imamie, czemu z nimi rozmawiasz, przecież to niewierni”. Odpowiedziałem mu “Przecież wiem…”.

*dziś w większości meczetów azan jest puszczany z nagrania.
** mistyczny ruch w islamie, uznawany przez wielu sunnitów za bluźnierczy.

6 myśli na temat “Kropla sufizmu”

  1. Nigdy nie byłem dobry w przecinkach, dzięki.
    Blog znam i jestem stałym czytelnikiem, jeden z moich ulubionych :).
    W Iraku spaliśmy u couchów, i w namiocie – bez problemu w większości parków można się rozbijać.

  2. Świetna sprawa z tym blogiem. Powiem szczerze, że jestem tu pierwszy raz, ale na pewno nie ostatni! 🙂
    Skąd czerpiesz pomysły na kolejne wyprawy? :))

    1. Bardzo dziękuję!
      Różne inspiracje, świat jest niesamowitym miejscem :).
      Hmy chyba najbardziej przez reportaże, ale np. na Iran złapałem zainteresowanie przez ich magiczną kinematografię.
      Z kolei Afryka wypełnia moje serce od lat, chyba od czasu gdy ojciec mi puszczał Marleya do kołyski :D.

      1. A co powiesz na temat studiów dalekowschodnich? 🙂 Tak się składa, że parę miesięcy temu Twój blog zainspirował mnie do zmiany kierunku z ‚przyszłościowej’ geodezji na właśnie Kulturoznawstwo Dalekiego Wschodu. Dodając do tego oczywiście moje odwieczne zainteresowanie Azją.

        Dzięki temu co tu piszesz naprawdę możesz jak widać zmienić czyjeś życie. 🙂
        Świetna sprawa, życzę powodzenia w odkrywaniu reszty świata.

        🙂 no i zazdroszczę!

      2. Wow bardzo mi miło. Nie wiem tylko jak z pracą, ale horyzonty te studia bardzo poszerzają. Mamy na Instytucie naprawdę świetną kadrę naukową i super miłe Panie w sekretariacie. Koło Naukowe też sprawnie działa. Myślę, że jeżeli tylko będzie chęć po twojej stronie, to na pewno nie stracisz.

Dodaj komentarz